Investing.com – Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Mayıs ayına ilişkin Reel Efektif Döviz Kuru (REK) verilerini yayımladı. Açıklamaya göre, TL’nin tüketici fiyat endeksine (TÜFE) göre hesaplanan reel değeri, Mayıs ayında bir önceki aya kıyasla düşüş gösterdi. Buna göre, TÜFE bazlı REK endeksi 1,05 puan azalarak 71,11 seviyesine geriledi.
Yurtiçi Üretici Fiyat Endeksi (Yi-ÜFE) bazlı REK endeksi de benzer şekilde gerileyerek, Mayıs ayında 93,09 seviyesine indi. Bu endekste bir önceki aya göre 0,36 puanlık azalma yaşandı. Her iki endeksteki düşüş, Türk Lirası’nın reel anlamda değer kaybettiğini ortaya koydu.
Nominal kur artışı REK’teki düşüşte belirleyici oldu
TCMB tarafından yapılan açıklamada, REK endeksindeki düşüşün temel nedeninin, TÜFE’deki artışa rağmen nominal kur artışının daha baskın olması olduğu belirtildi. Yani TL nominal olarak değer kaybederken, fiyatlar genel düzeyindeki artış bu kayıptan daha düşük düzeyde kaldı.
Mayıs ayında döviz kurlarındaki hareket dikkat çekti. ABD doları bir önceki aya göre ortalama %1,75 oranında değer kazanırken, euro’daki artış %2,37 seviyesinde gerçekleşti. Bu artışlar, döviz sepetinde yukarı yönlü bir hareket yaratırken, TL’nin reel değerinde aşağı yönlü bir baskı oluşturdu.
TÜFE ve Yi-ÜFE fiyat artışları endeksi farklı etkiledi
Türkiye’deki fiyat artışları verilerde farklı yansımalara neden oldu. Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) Mayıs ayında %1,53 oranında artarken, Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi– (Yi-ÜFE) ise daha yüksek bir artış göstererek %2,48 seviyesine ulaştı. TÜFE’deki bu artış, REK endeksinde yukarı yönlü sınırlı bir etki oluşturdu.
Ancak hem döviz kurlarındaki artış hem de dış fiyatlar, yani dünya genelindeki TÜFE sepetindeki hareketlilik, Türkiye’nin reel döviz kuru endeksinde aşağı yönlü bir etki oluşturdu. Sonuç olarak, TL’nin küresel ölçekteki fiyatlara göre reel alım gücünde düşüş yaşandı.
REK endeksleri ne anlama geliyor?
Reel Efektif Döviz Kuru (REK) endeksi, Türkiye’nin fiyat düzeyinin dış ticaret yaptığı ülkelerle karşılaştırmalı gücünü ifade eder. Endeksin düşmesi, TL’nin reel olarak değersizleştiği, yani döviz sepeti karşısında satın alma gücünün zayıfladığı anlamına gelir. Bu durum, ithalatın pahalanmasına, ihracatın ise daha rekabetçi hale gelmesine katkı sağlayabilir.
REK endeksleri hem tüketici hem de üretici fiyatları dikkate alınarak hesaplandığı için farklı göstergeler sunar. TÜFE bazlı endeks iç taleple ilgili daha doğrudan bilgi verirken, ÜFE bazlı endeks üretim maliyetleri ve rekabet gücü açısından önem taşır. Her iki endeksteki gerileme, TL üzerindeki baskının sürdüğünü ortaya koydu.
